Nervositeit, angst, uitstelgedrag of snel opgeven…. Iedereen ervaart zoiets wel eens als hij of zij iets nieuws, belangrijks of spannends moet doen. Maar ervaar je deze emoties als heel heftig? Dan kan er ook sprake zijn van faalangst. In deze blog leggen we je uit wat faalangst precies is en wat de symptomen, oorzaken en gevolgen kunnen zijn. 

 

De definitie van faalangst: wat is het?

Faalangst kan je enorm belemmeren. Je denkt dat het je toch nooit lukt en begint er al niet eens aan of geeft snel op door je lage zelfbeeld. Je gaat situaties uit de weg en je presteert altijd onder je niveau. Dat komt omdat je door je faalangst eigenlijk diep van binnen bang bent dat wat je doet zal mislukken. Faalangst of atychifobie is namelijk letterlijk de angst om te falen, tekort te schieten of om aan bepaalde verwachtingen van jezelf of anderen niet te kunnen voldoen. Je bent dus bang om niet te kunnen presteren wat er van je verwacht wordt.

 

Faalangst en examenstress: wat is het verschil?

Natuurlijk hebben we allemaal wel eens last van examenstress. Maar bij faalangst is die angst zo buitengewoon extreem dat je juist onder je niveau gaat presteren. Je gaat er immers vanuit dat je het toch niet kunt. Dat is dus ook het grote verschil met de stress die je als scholier of student kunt ervaren bijvoorbeeld bij een examen. Een beetje stress is gezond, het zou eerder ongezond zijn als je je helemaal nooit ergens druk of een beetje angstig zou maken. Maar bij faalangst is die angst om te falen zo buitensporig dat je er zelfs lichamelijke en geestelijke klachten door krijgt.  

 

Symptomen faalangst: hoe herken je het?

Die extreme angst om te falen voelt natuurlijk niet fijn en doorgaans doen we er alles aan om dat dan niet te hoeven voelen. Faalangst is echter zo’n buitensporige angst dat het zowel onze lichamelijke, emotionele en cognitieve prestaties beïnvloedt. Maar iedereen reageert daar weer op een andere manier op. Zo zal de één harder gaan werken zodat hij nooit minder zal presteren, terwijl een ander alle moeite doet om onder de toetsen uit te komen. De reacties op faalangst kunnen daarmee ontzettend verschillend zijn.

 

Meest voorkomende klachten bij faalangst

  • Hartkloppingen
  • Hoofdpijn
  • Zweten
  • Misselijkheid
  • Maagkramp of buikpijn
  • Droge lippen
  • Trillen of bibberen
  • Niet meer helder kunnen denken
  • Nagelbijten
  • Piekeren
  • Uitstelgedrag
  • Vermijdingsdrang
  • Perfectionisme
  • Smoesjes verzinnen
  • Slapeloosheid

 

Oorzaken faalangst: waar komt het door?

Bij faalangst kunnen er meerdere factoren een rol spelen die elkaar onderling ook nog eens versterken. Zo ontstaat de buitensporige angst om te falen veelal omdat je bang bent om de waardering van je naasten te verliezen. Dat kan omdat je omgeving die druk op je legt (prestatiedruk) of jijzelf (perfectionisme).

Ook kan het zijn dat je door een negatief zelfbeeld heel erg de behoefte voelt om je te bewijzen of je door negatieve gedachtes juist laat tegenhouden en de vicieuze cirkel daarmee in stand houdt. Tenslotte kunnen onder andere ook pesten, een leerstoornis of een handicap ervoor zorgen dat je faalangst ontwikkelt.   

 

Gevolgen faalangst: wat gebeurt er met je?

Het vervelende van faalangst is echter dat het zo’n extreme angst is dat we die doorgaans liever niet willen voelen. De meeste mensen met faalangst zullen situaties waarin ze deze negatieve effecten ervaren dan ook het liefst vermijden. Ze passen hun gedrag aan om die angst maar niet te hoeven voelen, maar houden daarmee het probleem eigenlijk in stand. Het lost het probleem namelijk niet op en leidt vaak juist tot een verergering van de klachten. 

 

Behandeling faalangst: wat kun je eraan doen?

Natuurlijk zijn er heel veel middeltjes die je kunt inzetten om je angst te temperen. Maar wil je echt iets aan je faalangst doen, dan is het zaak de angst bij de wortel aan te pakken. En daarvoor is het belangrijk te achterhalen wat de precieze oorzaak van jouw faalangst is en tot welke ontwijkende patronen dat bij jou leidt. Komt het door een negatief zelfbeeld, denk je altijd erg negatief of leggen je ouders je een enorme druk op? Pas als je de oorzaak weet, kun je je faalangst echt gaan aanpakken. Kijk ook eens op de website van de ADF Stichting voor meer informatie.