Hoe word je ervaringsdeskundige?

Heb je ooit te maken gehad met psychische problemen, schulden of een andere ingrijpende situatie? En wil je jouw ervaringen en levenslessen inzetten om anderen in een vergelijkbare situatie te ondersteunen? Dan kan een toekomst als ervaringsdeskundige goed bij je passen.

Maar hoe word je ervaringsdeskundige? Heb je daar een opleiding, certificering of registratie voor nodig? Wat houdt het werk precies in en waar kun je aan de slag? In dit artikel krijg je antwoord op deze vragen en ontdek je hoe je stap voor stap ervaringsdeskundige wordt.

Wat is een ervaringsdeskundige en wat doet die?

Een ervaringsdeskundige heeft bijvoorbeeld zelf met psychische problemen of een verslaving gekampt en heeft geleerd om die ervaring professioneel in te zetten voor anderen. Het gaat dus niet alleen om wat je hebt meegemaakt, maar ook om hoe je daarop reflecteert en je inzichten verantwoord gebruikt.

Het werkveld van een ervaringsdeskundige is breed. Wat je precies doet, hangt af van je functie, werkplek en doelgroep. Je kunt onder andere:

• herkenning en hoop bieden;
• cliënten motiveren hun persoonlijke doelen te bereiken;
• cliënten ondersteunen tijdens gesprekken of behandelingen;
• het perspectief van cliënten delen met je collega’s;
• voorlichting en training geven, bijvoorbeeld over destigmatisering.

Kortom: als ervaringsdeskundige zet je je in om anderen te helpen, het perspectief van cliënten zichtbaar te maken en de hulpverlening te verbeteren.

Welke certificering is vereist voor een ervaringsdeskundige?

Er is geen specifieke certificering verplicht voor ervaringsdeskundigen. Werkgevers kunnen wel hun eigen functie-eisen stellen. Zij kunnen bijvoorbeeld vragen om een certificaat of diploma, relevante praktijkervaring of een registratie.

Welke eisen gelden, verschilt per functie en organisatie. Bekijk daarom altijd vacatures binnen het werkveld of de organisatie waarin je graag aan de slag wilt. Zo zie je snel welke opleiding, ervaring of certificering werkgevers daar vragen.

Welke vaardigheden heb je nodig als ervaringsdeskundige?

Jouw eigen ervaring vormt de basis. Om de inzichten vervolgens te vertalen naar professionele ondersteuning, heb je verschillende vaardigheden nodig, zoals:

• actief en aandachtig luisteren;
• empathie tonen;
• cliënten motiveren;
• je eigen grenzen en die van anderen herkennen en bewaken;
• helder en respectvol communiceren met cliënten en collega’s;
• reflecteren op je eigen ervaringen;
• omgaan met emoties en heftige verhalen van anderen.

Je hoeft deze vaardigheden niet allemaal direct te beheersen. Veel ervan kun je verder ontwikkelen tijdens een opleiding of training, of door praktijkervaring op te doen.

Kun je ervaringsdeskundige worden zonder opleiding?

Ja, dat kan. In Nederland is er op dit moment geen wettelijke opleidingsplicht voor ervaringsdeskundigen. Je kunt het vak in sommige situaties ook in de praktijk leren. Toch kan het verstandig zijn om een cursus, training of opleiding ervaringsdeskundige te doen. Daarmee leer je om je ervaringskennis op een zorgvuldige en effectieve manier in te zetten. Dat helpt zowel jou als je cliënten en collega’s. 

Aan de slag gaan zonder opleiding of certificaat kan een aantal nadelen hebben:

• je komt mogelijk voor minder functies in aanmerking;
• werkgevers kunnen twijfelen of je over de juiste professionele competenties beschikt;
• het kan lastiger zijn om voldoende afstand te bewaren tot je eigen ervaringen;
• je hebt geen officieel bewijs van je kennis en vaardigheden.

Een training of opleiding geeft je niet alleen een betere voorbereiding op het werk als ervaringsdeskundige. Je leert ook meer over jezelf en kunt je werk met meer vertrouwen uitvoeren. Hieronder vind je de voordelen op een rijtje. 

Wat zijn de voordelen van een opleiding tot ervaringsdeskundige?

Een opleiding helpt je om de vaardigheden die je nodig hebt verder te ontwikkelen en te leren toepassen in de praktijk. Een voorbeeld: stel dat iemand een situatie beschrijft die veel emoties bij jou oproept. Tijdens een opleiding leer je hoe je betrokken blijft, zonder dat je eigen emoties overheersen. Ook leer je wanneer het delen van een persoonlijke ervaring kan helpen en wanneer je beter vooral kunt luisteren. Daarnaast kun je met een diploma of certificaat jouw kennis en vaardigheden aantonen. Dat biedt geen garantie op een baan, maar kan er wel voor zorgen dat je voor meer functies in aanmerking komt.

Welke opleiding tot ervaringsdeskundige past bij jou?

Wat de beste opleiding tot ervaringsdeskundige is, hangt af van jouw wensen, toekomstplannen en gewenste werkveld. Wil je eerst een brede basis leggen of je direct verdiepen in een specifieke doelgroep? Ook de manier van studeren speelt een rol. Misschien volg je graag klassikale lessen of studeer je juist liever thuis in je eigen tempo.

Let bij het vergelijken van opleidingen op:

• de onderwerpen en vaardigheden die aan bod komen;
• de studieduur en studiebelasting;
• de mogelijkheid om in je eigen tempo te studeren;
• de begeleiding door een docent;
• praktijkopdrachten, stages of andere mogelijkheden om ervaring op te doen;
• het diploma, certificaat of getuigschrift dat je na afloop ontvangt;
• de toelatingseisen en kosten van de opleiding.

Tip: bekijk alvast vacatures van functies die je aanspreken. Zo ontdek je welke opleiding, werkervaring of registratie werkgevers vaak vragen.

Laudius Thuisstudies biedt twee opleidingen aan: de brede opleiding Ervaringsdeskundige en een gespecialiseerde opleiding Ervaringsdeskundige GGZ. Goed om te weten: volg je een gespecialiseerde opleiding, zoals de opleiding Ervaringsdeskundige GGZ? Dan leer je ook meer over de doelgroep, veelvoorkomende problematiek en behandelmethoden. Lees meer over het verschil tussen een Ervaringsdeskundige en een Ervaringsdeskundige GGZ.

Waar kun je werken als ervaringsdeskundige?

Als ervaringsdeskundige kun je werken bij organisaties die mensen ondersteunen bij psychisch of lichamelijk herstel of die mensen helpen weer deel te nemen aan de samenleving. Je kunt onder andere aan de slag bij:

• ggz-instellingen;
• organisaties voor verslavingszorg;
• jeugdhulp- en jongerenorganisaties;
• maatschappelijke opvang en beschermd wonen;
• gemeenten en sociale wijkteams;
• vluchtelingenorganisaties;
• ziekenhuizen en organisaties voor mensen met een chronische aandoening;
• onderwijs- en trainingsorganisaties.

Afhankelijk van de werkplek kun je bijvoorbeeld cliënten individueel begeleiden, als herstelcoach werken, bijdragen aan groepsbijeenkomsten, voorlichting geven of meedenken over beleid en de kwaliteit van zorg.

Ervaringsdeskundige worden in vijf stappen

Wil jij ervaringsdeskundige worden? Of ontdekken of het werk bij je past? Dit stappenplan helpt je op weg.

Stap 1: ontdek wat jouw ervaring anderen kan bieden
Sta stil bij wat je hebt meegemaakt, wat je daarvan hebt geleerd en welke inzichten je wilt doorgeven. Als je jouw eigen verhaal helder hebt, kun je beter verwoorden hoe je van betekenis kunt zijn voor anderen.

Stap 2: verken de werkmogelijkheden
Ervaringsdeskundigen werken met verschillende doelgroepen en binnen uiteenlopende organisaties. Onderzoek daarom welk werkveld bij jou past, bijvoorbeeld de ggz, verslavingszorg, jeugdhulp of schuldhulpverlening. Bekijk ook alvast de functie-eisen van voor jou interessante vacatures. Sommige werkgevers vragen bijvoorbeeld om een opleiding, certificaat of registratie. Daar kun je je vervolgens gericht op voorbereiden.

Stap 3: kies een passende opleiding
Een opleiding, cursus of training geeft je een stevige basis. Informeer je goed online en vergelijk de inhoud, studieduur, begeleiding en manier van studeren. Zo kies je de voor jou beste opleiding tot ervaringsdeskundige.

Stap 4: doe praktijkervaring op
Via bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of een stage ontdek je hoe het is om als ervaringsdeskundige te werken. Tegelijkertijd doe je waardevolle ervaring op, vergroot je jouw zelfvertrouwen en leg je mogelijk de basis voor een betaalde functie binnen de organisatie.

Stap 5: ga op zoek naar een functie als ervaringsdeskundige
Ben je er klaar voor? Laat je netwerk weten dat je een functie zoekt en bekijk daarnaast vacatures van instellingen waar jij graag wilt werken. Zie je nog geen passende vacature? Een open sollicitatie of een verzoek om kennis te maken wordt vaak ook gewaardeerd.

Waarom een opleiding tot ervaringsdeskundige bij Laudius?

Wil jij je opleiding ervaringsdeskundige kunnen combineren met je werk en privéleven? Bij Laudius studeer je flexibel vanuit huis.

Dit zijn de belangrijkste voordelen:

• Begin wanneer het jou uitkomt. Je hoeft niet te wachten op een vaste startdatum. Je kunt het hele jaar door starten.
• Studeer in je eigen tempo. De opleiding Ervaringsdeskundige duurt gemiddeld negen maanden en de opleiding Ervaringsdeskundige GGZ gemiddeld vijftien maanden bij ongeveer vier uur studie per week. Je mag er uiteraard ook korter of langer over doen.
• Start zonder specifieke vooropleiding. Je hebt geen bepaald diploma nodig om aan het traject te beginnen.
• Kies de begeleiding die bij je past. Je kunt de opleiding zelfstandig volgen of kiezen voor begeleiding van een docent die vragen beantwoordt en feedback geeft.
• Ontwikkel praktische vaardigheden. Je leert onder meer over communicatie, gesprekstechnieken, methodisch werken en reflecteren op je eigen ervaringen.
• Probeer de opleiding veertien dagen vrijblijvend. Zo kun je in alle rust onderzoeken of de studie en manier van studeren bij je passen.

Tip: ben je benieuwd wat andere cursisten vinden? Op de opleidingspagina’s Ervaringsdeskundige en Ervaringsdeskundige GGZ lees je hun ervaringen. Heb je nog vragen over een van onze opleidingen of de manier van studeren? Neem gerust contact met ons op. We helpen je graag!