Wegwijzer: betrouwbare websites voor hulp rondom online pesten

1. Algemene informatie over online pesten

Wat is online pesten precies, hoe ontstaat het en welke gevolgen kan het hebben? In dit hoofdstuk vind je betrouwbare informatie die kan helpen om online pesten beter te begrijpen.
 

1.1 Wat is online pesten?

Online pesten is pestgedrag dat plaatsvindt via online platforms, zoals Snapchat, WhatsApp of Instagram. Het wordt ook wel cyberpesten genoemd. Maar wat valt er precies onder cyberpesten en hoe kun je het herkennen? Onderstaande bronnen leggen uit wat de kenmerken zijn, welke vormen online pesten kan aannemen en hoe het verschilt van offline pesten.

1.2 Andere vormen van kwetsend of grensoverschrijdend gedrag online

Online kun je naast pesten ook te maken krijgen met andere vormen van kwetsend of grensoverschrijdend gedrag. Denk bijvoorbeeld aan bedreiging, discriminatie, shaming of trollen. In onderstaande bronnen lees je welke vormen er zijn, wat ze inhouden en waar je meer informatie of hulp kunt vinden.

1.3 Oorzaken en redenen voor online pestgedrag

Waarom pest iemand een ander online? Helaas is dit niet altijd verklaarbaar, maar vaak kunnen persoonlijke, sociale en omgevingsfactoren hierbij een rol spelen. Hieronder lees je over mogelijke oorzaken en factoren die online pestgedrag kunnen beïnvloeden.

1.4 Gevolgen van online pestgedrag

Als jij of je dierbare online gepest wordt, kan dat je eenzaam, boos, onzeker of verdrietig maken. Hoe iemand hierop reageert, verschilt per persoon en per situatie. Toch zijn er gevolgen die vaker voorkomen, zoals jezelf terugtrekken of minder contact zoeken met anderen. Ook omstanders en degene die pest kunnen de gevolgen van online pesten ervaren. In de onderstaande bronnen lees je meer over de mogelijke mentale, lichamelijke en sociale gevolgen.

1.5 Cijfers over online pesten

Hoe vaak komt online pesten voor en welke leeftijdsgroepen krijgen hiermee te maken? Hieronder vind je cijfers en onderzoeksresultaten over online pesten, en ook over slachtoffers en daders.

2. Iemand anders wordt (vermoedelijk) online gepest: herkennen en helpen

Heb je het vermoeden dat je kind, een leerling of iemand anders in je omgeving online wordt gepest? Dan kan het handig zijn om te weten aan welke signalen je dit kunt herkennen. In dit hoofdstuk gaan we verder in op hoe je cyberpesten kunt herkennen als ouder, docent of buitenstaander. Ook vind je informatie over wat je kunt doen om diegene te helpen.

2.1 Hoe herken ik dat iemand in mijn ongeving online gepest wordt?

Misschien merk je dat iemand zich anders gedraagt of heb je online iets gezien waardoor je je zorgen maakt. Het is alleen niet altijd duidelijk of er sprake is van cyberpesten. Onderstaande bronnen helpen je om mogelijke signalen te herkennen en geven je inzicht in wat je kunt betekenen voor diegene.

2.2 Mijn kind wordt vermoedelijk online gepest

Het kan als ouder moeilijk zijn om te merken dat je kind online wordt gepest, zeker als je kind er zelf niet over praat. Hoe herken je wat er speelt en hoe kun je er voor je kind zijn? Hier vind je informatie en praktische tips om het gesprek aan te gaan en samen te kijken wat kan helpen.

2.3 Mijn leerling wordt vermoedelijk online gepest

Merk je dat een leerling zich vaker terugtrekt, buiten de groep valt of zichtbaar van streek is? Dit kunnen signalen zijn van (cyber)pesten. In onderstaande bronnen lees je hoe je pestgedrag kunt herkennen en bespreken in de klas, en wat je als docent of school kunt doen om een leerling te helpen.

3. Ik word online gepest

Word je online gepest en weet je niet goed wat je kunt doen? In dit hoofdstuk vind je praktische informatie en tips om met online pesten om te gaan, jezelf te beschermen en de juiste hulp te vinden.

3.1 Wat kan ik doen als ik online word gepest?

Als je online wordt gepest, zijn er verschillende stappen die je kunt nemen, zoals de pester blokkeren, het gedrag rapporteren en eventueel bewijs bewaren. De onderstaande organisaties zetten uiteen wat je kunt doen als je gepest wordt, en welke stappen je kunt zetten.

3.2 Wat kan ik doen als ik online word gepest op mijn werk?

Online pesten kan ook op het werk voorkomen, bijvoorbeeld via e-mail, WhatsApp of andere online kanalen. Maar wat kun je doen als een collega of iemand anders op het werk je online pest? Lees hieronder hoe je hiermee om kunt gaan, welke stappen je kunt zetten en bij wie je terechtkunt voor ondersteuning of advies.

3.3 Hoe vertel ik iemand dat ik online word gepest?

Het kan lastig zijn om iemand te vertellen dat je online wordt gepest of iets vervelends hebt meegemaakt. Hieronder vind je informatie en tips die je hierbij kunnen helpen.

3.4 Wat kan ik doen bij specifieke vormen van online pesten?

Online pesten kan verschillende vormen aannemen, zoals bedreiging, het verspreiden van foto's of video's zonder toestemming of het aanmaken van een nepprofiel. Lees wat je in deze situaties kunt doen en waar je hulp kunt vinden.

3.5 Ervaringsverhalen van anderen

Je bent niet de enige die met pesten of kwetsend gedrag te maken krijgt. Het kan soms fijn zijn om te lezen wat anderen hebben meegemaakt, wat dit met hen deed en wat hen heeft geholpen om ermee om te gaan. Dit kan je steun bieden en je het gevoel geven dat je er niet alleen voor staat.

4. Wat als iemand in mijn omgeving zelf online pest?

Wat doe je als je ontdekt dat iemand uit je omgeving degene is die iemand anders online pest, bijvoorbeeld je kind of een leerling in de klas? Misschien word je boos en weet je precies wat je moet zeggen, maar het kan ook zijn dat je niet zo goed weet hoe je hierop het beste kunt reageren. In dit hoofdstuk lees je hoe je het pestgedrag bespreekbaar maakt, waar het vandaan kan komen en wat je kunt doen om het te stoppen.

4.1 Mijn kind pest iemand online

Ontdekken dat je kind iemand online pest, kan best schrikken zijn. Het kan ook veel vragen bij je oproepen: waarom doet je kind dit en hoe ga je hierover met hem of haar in gesprek? Onderstaande bronnen geven praktische tips om samen te bespreken wat er is gebeurd, duidelijke afspraken te maken en te werken aan een oplossing.

4.2 Mijn leerling pest iemand online

Kom je erachter dat een leerling een ander online pest? Dan is het belangrijk om niet alleen het pestgedrag te stoppen, maar ook te kijken naar wat er is gebeurd en wat nodig is om herhaling te voorkomen. Hier lees je hoe je als docent of school kunt handelen, grenzen kunt stellen en kunt werken aan herstel en positief online gedrag.

5. Melden, verwijderen en aangifte doen

Krijg je vervelende reacties, is er een nepprofiel van je gemaakt of worden er bijvoorbeeld beelden van jou verspreid? Dan wil je waarschijnlijk dat dit zo snel mogelijk stopt. Maar wat kun je zelf doen en wanneer is het verstandig om hulp in te schakelen? In dit hoofdstuk lees je hoe je bewijs verzamelt, waar je online pestgedrag kunt melden en wanneer je een melding of aangifte kunt doen bij de politie.

5.1 Bewijs verzamelen

Een vervelend bericht wil je misschien het liefst meteen verwijderen. Toch kan het verstandig zijn om eerst bewijs te bewaren, zeker als je later een melding of aangifte wilt doen. Hier lees je welke informatie belangrijk kan zijn en hoe je deze op een goede manier vastlegt.

5.2 Online pestgedrag melden en verwijderen

Wil je dat een vervelend bericht, account of beeld wordt verwijderd? Vaak kun je dit melden bij het platform zelf of bij een speciaal meldpunt. Onderstaande bronnen leggen uit waar je terechtkunt, hoe rapporteren werkt en welke hulp er beschikbaar is.

5.3 Melding of aangifte doen bij de politie

Soms is online pestgedrag zo ernstig dat het strafbaar is en je kan overwegen om naar de politie te gaan. Maar hoe doe je dan een melding of aangifte? Hieronder lees je wat het verschil is, hoe dit in zijn werk gaat en wat je kunt verwachten wanneer je contact opneemt met de politie.

6. Online pesten voorkomen en je veilig voelen online

Online pesten is niet altijd te voorkomen. Wel kun je stappen zetten om jezelf en anderen online beter te beschermen en bij te dragen aan een prettige online omgeving. In dit hoofdstuk lees je wat je zelf kunt doen om veiliger online te zijn en de kans op online pesten te verkleinen. Daarnaast vind je informatie voor ouders en scholen over hoe zij kinderen en jongeren hierbij kunnen begeleiden.

6.1 Wat kun je zelf doen om veiliger online te zijn?

Wie kunnen allemaal jouw profiel zien? En weet je altijd met wie je aan het chatten bent? Door bewust om te gaan met je privacy, online contacten en persoonlijke grenzen kun je jezelf beter beschermen. Onderstaande bronnen geven praktische tips om veiliger online te zijn.

6.2 Hoe kun je online pesten helpen voorkomen?

Hoe we online met elkaar omgaan, hebben we voor een deel zelf in de hand. Door rekening te houden met anderen en respectvol te reageren, kun je bijdragen aan een prettigere online omgeving. Hier lees je wat je zelf kunt doen om de kans op online pesten te verkleinen.

6.3 Hoe kunnen ouders online pesten helpen voorkomen?

Als ouder wil je dat je kind zich ook online veilig voelt. Maar hoe begeleid je je kind daarin? Onderstaande bronnen helpen je om afspraken te maken over internetgebruik, respectvol online gedrag te stimuleren en bewust om te gaan met de online privacy van je kind. Ook lees je hoe ouderlijk toezicht op telefoons en andere apparaten hierbij kan helpen.

6.4 Hoe kunnen scholen online pesten helpen voorkomen?

Online pestgedrag tussen leerlingen kan ook buiten de school of in een klassenapp plaatsvinden. Toch kan de school een belangrijke rol spelen bij het voorkomen ervan. Hier vind je praktische tips en hulpmiddelen om afspraken te maken over online gedrag, het onderwerp in de klas te bespreken en te werken aan een sociaal en digitaal veilige omgeving.

7. Wetgeving en rechten

Online pesten kan verder gaan dan vervelend of kwetsend gedrag en in sommige gevallen zelfs strafbaar zijn. Denk bijvoorbeeld aan bedreiging, stalking of het verspreiden van leugens over iemand. In dit hoofdstuk lees je wanneer online pesten strafbaar kan zijn, welke rechten je als slachtoffer hebt en welke verantwoordelijkheden scholen hebben als het gaat om sociale en digitale veiligheid.

7.1 Wanneer is online pesten strafbaar?

Bedreiging, stalking, discriminatie, smaad, laster en belediging zijn voorbeelden van online pestgedrag dat strafbaar kan zijn. Maar wanneer is daar volgens de wet precies sprake van? In onderstaande bronnen lees je welke vormen van online pesten strafbaar kunnen zijn en wat hieronder wordt verstaan.

7.2 Welke verplichtingen heeft een school bij (online) pesten?

Scholen zijn verplicht om te zorgen voor een sociaal veilige omgeving voor hun leerlingen en moeten zich inzetten om pesten tegen te gaan. Maar wat houdt deze verantwoordelijkheid precies in als er sprake is van (online) pesten? In onderstaande bronnen lees je aan welke wettelijke verplichtingen scholen moeten voldoen en wat er van een school wordt verwacht.

7.3 Welke verplichtingen heeft een werkgever bij pesten op het werk?

Werkgevers moeten maatregelen nemen om pesten en ander ongewenst gedrag op het werk te voorkomen en aan te pakken. Maar wat wordt er precies van een werkgever verwacht? Hieronder lees je meer over de wettelijke verplichtingen van werkgevers en welke maatregelen zij kunnen nemen tegen pesten op het werk.

7.4 Rechten van slachtoffers

Als je slachtoffer bent van strafbaar online pestgedrag, heb je bepaalde rechten. Bijvoorbeeld wanneer er een strafzaak komt of als je door het pestgedrag schade hebt geleden. In onderstaande bronnen lees je welke rechten je als slachtoffer hebt, wat je kunt verwachten tijdens een strafproces en wanneer je een schadevergoeding kunt vragen.

8. Ik zoek (direct) hulp of advies

Als je te maken krijgt met online pesten, is het belangrijk om te weten dat je hier niet alleen voor hoeft te staan. Of je nu op zoek bent naar een luisterend oor, of direct met een hulpverlener wilt praten: er bestaan gelukkig veel verschillende organisaties waar je terechtkunt.

8.1 Ik wil met een professional praten of advies vragen

Wil je over je situatie praten met iemand die hier verstand van heeft of weet je niet goed welke stappen je kunt zetten? Er zijn verschillende organisaties waar je vertrouwelijk je verhaal kunt delen en advies kunt vragen over wat je kunt doen. Hieronder vind je waar en hoe je contact kunt opnemen.

8.2 Hulp bij ernstige of specifieke situaties

Online pesten kan samengaan met ernstige situaties. Krijg je te maken met ongewenst seksueel gedrag of heb je gedachten aan zelfdoding? Dan kun je bij onderstaande organisaties terecht voor gespecialiseerde hulp.